Waarom zou een windsurfer langzaam trainen?
Zone 2 is de afgelopen jaren bijna een trainingsmerk geworden. Podcasts, wielrenners, hardlopers, longevity-experts en trainingsapps vertellen ons dat we vooral lang en rustig moeten bewegen om onze mitochondriën te trainen, vet te verbranden en onze metabole gezondheid te verbeteren.
Ook voor een windsurfer klinkt dat aantrekkelijk. Een uur rustig fietsen lijkt eenvoudig in vergelijking met harde slalomrakken, explosieve freestylemanoeuvres of een wavesessie waarin je telkens opnieuw moet accelereren, springen, landen, zwemmen, waterstarten en reageren op een chaotische zee.
Maar daar ontstaat meteen de centrale vraag:
waarom zou iemand die een explosieve, technisch complexe en vaak hoog-intensieve sport beoefent zoveel tijd besteden aan een relatief lage trainingsintensiteit?
Het antwoord is: omdat Zone 2 nuttig kan zijn.
Maar niet omdat Zone 2 een magische trainingszone is.
En ook niet omdat windsurfen voornamelijk Zone 2 zou zijn.
Zone 2 is vooral interessant omdat het een relatief goedkope manier is om het aerobe fundament onder een veel complexer windsurfprestatiemodel te vergroten.
⸻
Eerst: wat is Zone 2 eigenlijk?
Hier begint al een probleem.
Er bestaat geen universele Zone 2.
In een vijfzonemodel betekent Zone 2 iets anders dan in een driezone-model. Hartslaghorloges verdelen intensiteit bovendien vaak simpelweg op basis van percentages van de maximale hartfrequentie, terwijl inspanningsfysiologen eerder kijken naar lactaat- en ventilatoire drempels.
Een recent expertpanel concludeerde zelfs dat er ondanks de enorme populariteit van Zone 2 nog steeds geen volledige consensus bestaat over de definitie. (PubMed)
Fysiologisch is een bruikbare definitie:
continue aerobe inspanning onder of rond de eerste ventilatoire/lactaatdrempel, waarbij de metabole homeostase relatief goed behouden blijft.
De ademhaling is verhoogd, maar redelijk stabiel. Lactaatproductie neemt toe, maar lactaat kan grotendeels worden verwerkt. De belasting kan relatief lang worden volgehouden.
Een eenvoudige praktische methode is de talk test.
Kun je tijdens het fietsen of lopen nog redelijk comfortabel volledige zinnen spreken, dan bevind je je waarschijnlijk onder of rond de eerste ventilatoire/lactaatdrempel. Wanneer spreken duidelijk moeilijker wordt, ben je waarschijnlijk die grens aan het overschrijden. (PubMed)
Daarom is voor de recreatieve windsurfer:
gevoel + ademhaling + talk test vaak betrouwbaarder dan blind varen op een standaard hartslagzone van een smartwatch.
⸻
Het mitochondriale argument
Het populairste argument voor Zone 2 is dat het de mitochondriën zou trainen.
Dat klopt.
Maar het verhaal is vaak te simpel.
Mitochondriën vormen het oxidatieve energiesysteem van de spiercel. Door duurtraining ontstaan onder andere veranderingen in mitochondriale hoeveelheid, enzymactiviteit, vetzuuroxidatie en energieproductie.
Ook de capillarisatie van spierweefsel kan toenemen, waardoor zuurstof en substraten beter kunnen worden aangevoerd en metabole producten efficiënter kunnen worden afgevoerd.
Dit is bijzonder relevant voor herhaalde inspanningen.
Maar Zone 2 heeft hier geen monopolie op.
Een zeer grote systematische review en meta-regressie naar verschillende trainingsvormen vond stijgingen in mitochondriale inhoud van ongeveer:
* 23% na klassieke duurtraining;
* 27% na high-intensity training;
* 27% na sprint interval training.
Per geïnvesteerd trainingsuur waren intensievere vormen zelfs efficiënter.
Rustige duurtraining leek daarentegen bijzonder waardevol voor capillaire adaptatie. (PubMed)
Dat past bij een belangrijke conclusie uit een recente kritische review over Zone 2:
er is onvoldoende bewijs dat Zone 2 dé optimale intensiteit is voor mitochondriale ontwikkeling of vetoxidatie.
Hogere intensiteiten kunnen minstens even relevante, en soms sterkere, adaptaties veroorzaken. (PubMed)
De claim:
“Je moet Zone 2 trainen om je mitochondriën te verbeteren”
is dus te sterk.
Beter is:
Zone 2 is één van meerdere effectieve stimuli waarmee het oxidatieve systeem kan worden ontwikkeld.
⸻
Waarom is dat dan interessant voor windsurfers?
Omdat een windsurfsessie zelden bestaat uit één maximale inspanning.
Het is vooral een opeenvolging van belasting en gedeeltelijk herstel.
Denk aan:
varen → manoeuvre → accelereren → stabiliseren → rustiger rak → volgende manoeuvre → crash → waterstart → opnieuw accelereren.
Of bij wave:
uitvaren → branding passeren → hoogte lopen → golf selecteren → bottom turn → top turn → opnieuw accelereren → uitvaren.
Bij freestyle:
aanlopen → accelereren → manoeuvre → landing of crash → herstel → opnieuw positie zoeken → nieuwe poging.
Bij slalom:
start → acceleratie → hoge boardsnelheid → gijp → opnieuw accelereren → rak → volgende gijp.
Daarmee wordt de aerobe capaciteit een soort energetisch herstelnetwerk.
Niet noodzakelijk omdat iedere beweging aeroob is, maar omdat het aerobe systeem voortdurend helpt energievoorraden opnieuw beschikbaar te maken tussen intensieve acties.
⸻
Windsurfen is beslist niet alleen een anaerobe sport
Historisch onderzoek naar Olympic windsurfing laat een forse aerobe belasting zien. Tijdens wedstrijdsituaties zijn zuurstofopnames van meer dan 75% van VO₂max en hartfrequenties van meer dan 85% van HRmax beschreven.
Windsurfen kan daarom, afhankelijk van discipline, materiaal, wind en manoeuvre-intensiteit, een aanzienlijke duurcomponent bevatten. (PubMed)
We moeten die gegevens wel voorzichtig interpreteren.
Veel fysiologisch windsurfonderzoek komt uit race- en Olympische disciplines waarbij pumping een grote rol speelt. Moderne wave, freestyle en powered-up slalom zijn biomechanisch en metabolisch anders.
Er bestaan bovendien veel minder specifieke fysiologische datasets voor moderne wave- en freestylewindsurfers.
We moeten dus niet doen alsof exacte metabole percentages uit Olympisch windsurfen één-op-één naar wave of freestyle kunnen worden vertaald.
Het principe blijft echter bruikbaar:
windsurfen vraagt zowel aerobe energieproductie als periodieke hoge anaerobe en neuromusculaire output.
⸻
Zone 2 als herstelmachine
Misschien ligt hier de grootste relevantie voor windsurfers.
Tijdens intensieve spierarbeid wordt ATP snel gebruikt. Het fosfocreatinesysteem kan zeer snel energie leveren, maar de voorraad is klein.
Na een krachtige actie moet fosfocreatine opnieuw worden opgebouwd.
Dat herstel is grotendeels afhankelijk van het oxidatieve energiesysteem.
Een windsurfer met een goed ontwikkeld aeroob systeem kan daarom theoretisch sneller tussen herhaalde intensieve acties herstellen.
Dat betekent niet automatisch:
hogere VO₂max = betere windsurfer.
Maar het betekent wel dat aerobe capaciteit kan bijdragen aan het vermogen om kwaliteit langer vast te houden.
Dit wordt interessant wanneer een sessie niet twintig minuten maar twee of drie uur duurt.
⸻
De aerobe basis beschermt de kwaliteit van je manoeuvres
Vermoeidheid in windsurfen betekent veel meer dan alleen “moeie spieren”.
Naarmate een sessie vordert kunnen veranderen:
* rompstabilisatie;
* timing;
* krachtontwikkeling;
* gripcapaciteit;
* visuele aandacht;
* proprioceptieve nauwkeurigheid;
* reactietijd;
* foutcorrectie;
* motorische variabiliteit;
* besluitvorming.
Dat heeft medische betekenis.
Een windsurfer die vermoeid raakt, hoeft niet alleen langzamer te worden.
Hij kan ook minder nauwkeurig gaan organiseren.
Dat is juist in een omgeving met hoge snelheid, chop, golven, voetbanden, mast, giek en onvoorspelbare windvlagen relevant.
Windsurfblessures ontstaan bovendien regelmatig bij botsingen met materiaal, crashes, sprongen en onvoorspelbare krachten. Onderzoek naar windsurfblessures beschrijft onder andere letsels van onderrug, schouder, knie, enkel, voet en hoofd. (PubMed Central (PMC))
Aerobe training voorkomt dergelijke blessures niet rechtstreeks.
Maar een betere vermoeidheidsbestendigheid kan helpen om de kwaliteit van bewegen langer te behouden.
Dat is een belangrijk onderscheid:
Zone 2 is geen blessurepreventietraining.
Het kan wel één element zijn van het vergroten van de belastbaarheid waarbinnen technisch goede oplossingen beschikbaar blijven.
⸻
Wave: Zone 2 als capaciteit achter explosieve acties
Wave lijkt op het eerste gezicht vrijwel het tegenovergestelde van Zone 2.
Bottom turns, cutbacks, sprongen en landingen vragen snelle krachtsontwikkeling, excentrische remcapaciteit en zeer precieze timing.
Zone 2 maakt je bottom turn daarom niet explosiever.
Daarvoor zijn onder andere nodig:
* maximale en relatieve kracht;
* rate of force development;
* excentrische kracht;
* reactieve capaciteit;
* technische vaardigheid;
* sport-specifieke blootstelling.
Toch kan Zone 2 belangrijk zijn.
Een wavesessie bevat veel tijd waarin de surfer niet maximaal beweegt: hoogte lopen, positioneren, wachten, uitvaren en herstellen tussen golven.
Een beter oxidatief systeem kan helpen om steeds opnieuw voldoende energetische reserve beschikbaar te hebben wanneer de volgende goede golf komt.
De transfer is dus:
niet naar de manoeuvre zelf, maar naar het vermogen om de manoeuvre na twee uur nog steeds goed uit te voeren.
⸻
Freestyle: kwaliteit behouden terwijl vermoeidheid oploopt
Freestyle heeft een andere belastingstructuur.
Een manoeuvre kan kort en zeer explosief zijn.
Maar training bestaat uit enorme aantallen pogingen.
Accelereren.
Pop.
Roteren.
Zeil verplaatsen.
Landen.
Opnieuw starten.
Crash.
Waterstart.
Nog een poging.
De beperkende factor is daarom niet alleen maximale output.
Het is ook hoeveel kwalitatief goede herhalingen je kunt uitvoeren voordat vermoeidheid de motorische uitvoering verandert.
Zone 2 kan de basis ondersteunen waarop zo’n trainingsvolume rust.
Maar opnieuw:
een uur rustig fietsen leert het zenuwstelsel geen Burner, Air Bob of Spock.
De technische transfer is vrijwel nul.
De capaciteits-transfer kan daarentegen wel relevant zijn.
⸻
Slalom: waarschijnlijk de duidelijkste toepassing
Bij slalom ligt de aerobe relevantie mogelijk nog duidelijker.
Slalom combineert:
* langdurige hoge zeilkrachten;
* hoge boardsnelheid;
* isometrische en dynamische belasting;
* herhaalde acceleraties;
* explosieve gijpen;
* forse cardiovasculaire belasting;
* opeenvolgende heats of lange trainingssessies.
Het aerobe systeem vormt hier mede het platform waarop de snellere energiesystemen steeds opnieuw kunnen functioneren.
Maar slalom heeft tegelijkertijd een belangrijke kracht- en powercomponent.
Wanneer een slalomsurfer enorme hoeveelheden fietskilometers gaat maken en daardoor onvoldoende kracht, RFD en specifieke training uitvoert, wordt Zone 2 contraproductief.
⸻
Het probleem van de “Zone 2-hype”
De huidige hype suggereert soms dat de training ongeveer als volgt zou moeten worden gedacht:
meer Zone 2 = meer mitochondriën = betere sporter.
Zo eenvoudig werkt adaptatie niet.
Training is specifiek.
Voor een windsurfer bestaan minimaal verschillende fysiologische kwaliteiten naast elkaar:
oxidatieve capaciteit
anaerobe capaciteit
maximale kracht
rate of force development
excentrische capaciteit
isometrische capaciteit
coördinatie
reactieve controle
technische vaardigheid.
Geen enkele trainingszone ontwikkelt alles.
Daarom is de relevante vraag niet:
“Is Zone 2 goed?”
maar:
“Welke beperking probeer ik bij deze windsurfer op te lossen?”
⸻
En intensieve intervallen dan?
Die mogen we niet vergeten.
High-intensity intervaltraining kan krachtige stimuli geven voor VO₂max en mitochondriale adaptatie.
Een systematische review naar verschillende trainingsintensiteitsmodellen laat bovendien zien dat een combinatie van relatief veel lage intensiteit met een kleinere hoeveelheid hoge intensiteit — vaak aangeduid als een gepolariseerde trainingsverdeling — effectief kan zijn voor de verbetering van aerobe prestaties. (PubMed)
Dat is voor windsurfers waarschijnlijk een relevanter idee dan:
alle duurtraining moet Zone 2 zijn.
De fysieke voorbereiding kan beter meerdere intensiteiten bevatten.
⸻
Zone 2 versus krachttraining
Hier komt nog een belangrijk probleem.
Windsurfers hebben kracht nodig.
Vooral wave-, freestyle- en slalomwindsurfers hebben baat bij het behouden of verbeteren van relatieve kracht, explosiviteit en snelle krachtabsorptie.
Wanneer grote hoeveelheden duurtraining bovenop krachttraining worden geplaatst, kan in bepaalde situaties een concurrent-training effect ontstaan.
De grootte daarvan hangt onder andere af van:
* trainingsvolume;
* frequentie;
* trainingsstatus;
* gekozen duurvorm;
* herstel;
* volgorde van trainingen;
* tijd tussen trainingen.
Meta-analyses en reviews laten zien dat de interferentie niet absoluut is, maar dat zeer grote duurvolumes vooral bij power- en krachtgerichte sporters ongunstig kunnen worden. (PubMed)
Voor een windsurfer betekent dat:
meer aerobe training is niet automatisch beter.
Aerobe training moet de watersport ondersteunen, niet de krachttraining verdringen.
⸻
Fietsen is daarom vaak een aantrekkelijke Zone-2-vorm
Voor veel windsurfers is fietsen praktisch interessant.
Waarom?
Omdat je relatief veel cardiovasculair trainingsvolume kunt uitvoeren terwijl de excentrische belasting lager blijft dan bij hardlopen.
Dat kan belangrijk zijn wanneer daarnaast al wordt gewindsurft, gesprongen en krachttraining wordt uitgevoerd.
Ook in onderzoek naar concurrent training lijkt de gekozen trainingsmodaliteit invloed te hebben op de mate waarin duurtraining de krachtadaptatie beïnvloedt. (PubMed)
Dat maakt fietsen voor veel windsurfers waarschijnlijk praktischer dan drie keer per week lange duurloop.
Roeien, crosstrainer of ski-erg kunnen eveneens bruikbaar zijn, afhankelijk van belastbaarheid en trainingsachtergrond.
⸻
Zone 2 als actieve hersteltraining?
Hier moeten we voorzichtig zijn.
Een rustige fietstocht kan prettig voelen na een zware surfsessie.
Maar fysiologisch is Zone 2 nog steeds training.
Een training van 90 minuten vraagt energie, veroorzaakt autonome en metabole belasting en kost herstelcapaciteit.
Daarom is:
30–45 minuten zeer rustig fietsen
iets anders dan:
twee uur bovenin Zone 2.
Wie drie dagen achter elkaar wind wil surfen, moet Zone 2 niet automatisch op iedere rustdag plaatsen.
Soms is werkelijk herstel de betere trainingsprikkel.
⸻
Zone 2 en thermoregulatie
Er is nog een indirect voordeel.
Aerobe training veroorzaakt cardiovasculaire aanpassingen die relevant zijn voor langdurige inspanning en warmteafvoer.
Een goed getraind cardiovasculair systeem kan onder andere grotere plasmavolumes en efficiëntere circulatoire responsen ondersteunen.
Dat kan interessant zijn bij langdurige sessies in warm weer.
Maar windsurfen levert bijzondere thermische situaties op.
Warmteverlies door water, windchill, wetsuitgebruik en lucht- en watertemperatuur maken de thermoregulatie zeer contextafhankelijk.
Ook hier geldt daarom:
algemene aerobe fitheid ondersteunt het systeem, maar vervangt geen specifieke aanpassing aan de windsurfomgeving.
⸻
En oudere windsurfers?
Voor de oudere windsurfer krijgt rustige aerobe training nog een andere betekenis.
Regelmatige aerobe training ondersteunt cardiovasculaire en metabole gezondheid, bloeddrukregulatie en functionele capaciteit.
Maar ook hier moet het idee “meer is altijd beter” worden vermeden.
Recente sportcardiologische literatuur laat zien dat langdurige zeer hoge volumes endurance-sport niet betekenen dat een Masters-atleet immuun is voor cardiovasculaire aandoeningen. Ook bij zeer fitte oudere sporters komen onder andere coronairlijden en ritmestoornissen voor. (PubMed)
Nieuwe of onverklaarde klachten zoals:
* druk of pijn op de borst;
* inspanningsgerelateerde benauwdheid;
* onverklaarde afname van prestatie;
* duizeligheid of syncope;
* nieuwe hartkloppingen;
horen daarom niet te worden weggeïnterpreteerd als “slechte conditie”.
Dat verdient medische beoordeling.
Goede conditie is geen cardiologisch vrijbriefje.
⸻
Hoeveel Zone 2 heeft een windsurfer nodig?
Er bestaat geen wetenschappelijk vastgesteld:
“Zone-2-protocol voor windsurfers.”
Daarvoor ontbreekt sportspecifiek onderzoek.
Een redelijke praktische start voor een windsurfer die daarnaast windsurft en krachttraining doet, kan bijvoorbeeld zijn:
1–2 Zone-2-sessies per week van ongeveer 40–75 minuten.
Dat is geen universeel voorschrift.
Een slalomsurfer die weinig andere duurbelasting heeft kan meer nodig hebben.
Een wavesurfer die vier lange sessies per week vaart mogelijk minder.
Tijdens een windloze periode kan het volume omhoog.
Tijdens een stormweek kan het juist volledig verdwijnen.
Dat laatste punt is essentieel.
⸻
Goede wind verandert het trainingsprogramma
Windsurftraining heeft een probleem dat veel andere sporten minder sterk hebben:
de belangrijkste sportspecifieke trainingsprikkel is niet volledig planbaar.
Je kunt dinsdag Zone 2 in je schema zetten.
Maar wanneer dinsdag 30 knopen en goede golven worden voorspeld, is de optimale training waarschijnlijk geen hometrainer.
Daarom moet het trainingsmodel voor windsurfers adaptief zijn.
In een goede windperiode:
watertraining krijgt prioriteit.
Zone 2 wordt dan onderhoud.
Bij weinig wind:
Zone 2 kan worden uitgebouwd.
Dit is veel logischer dan iedere week koste wat kost hetzelfde duurvolume verzamelen.
⸻
Een praktisch model
Voor een wave- of freestylewindsurfer tijdens een periode met weinig wind kan bijvoorbeeld gelden:
**2 × Zone 2
2 × kracht/power
1 × intensieve conditionele prikkel
* windsurfen wanneer mogelijk.**
Bij een goede windperiode kan dat veranderen naar:
2–4 × windsurfen
1–2 × korte krachttraining
0–1 × korte Zone-2-training.
Voor een slalomsurfer kan de aerobe trainingscomponent relatief groter blijven, afhankelijk van de duur en intensiteit van de watersessies.
Maar het exacte schema moet altijd worden aangepast aan leeftijd, trainingsstatus, beschikbare wind, discipline, herstel en medische belastbaarheid.
⸻
Hoe weet je dat je echt rustig genoeg traint?
Een van de grootste fouten bij Zone 2 is dat de training te hard wordt.
Veel sporters maken van een rustige duurtraining stiekem een middelzware training.
Het tempo voelt lekker.
De benen werken.
De hartslag kruipt omhoog.
En uiteindelijk ontstaat een intensiteit die te zwaar is om echt goedkoop te zijn, maar te licht om een uitgesproken intensieve prikkel te geven.
Praktisch:
je moet nog kunnen praten.
Ademhaling is versneld maar gecontroleerd.
RPE ligt grofweg rond 2–4 op 10.
Je hebt het gevoel dat je nog lang door zou kunnen gaan.
Als je iedere heuvel als een tijdrit ziet, is het geen Zone 2 meer.
⸻
Wat Zone 2 níét doet
Dit is misschien het belangrijkste onderdeel.
Zone 2 maakt je niet automatisch beter in:
waterstarten
gijpen
bottom turns
freestylemanoeuvres
springen
landen
rig control
board control
reactief corrigeren
varen in chop.
Daarvoor moet je windsurfen.
Zone 2 vergroot capaciteit.
Windsurfen organiseert die capaciteit.
Dat onderscheid is fundamenteel.
⸻
Het medische voordeel: capaciteit zonder enorme mechanische kosten
Voor fysiotherapie en sportgeneeskunde is dit juist interessant.
Een sporter kan cardiovasculaire trainingsbelasting toevoegen zonder telkens grote piekbelastingen aan pezen, gewrichten en neuromusculair systeem te geven.
Vooral fietsen kan daarom worden ingezet in periodes waarin mechanische belasting tijdelijk moet worden gedoseerd.
Maar ook hier geldt:
cardiovasculaire belastbaarheid betekent niet automatisch weefselbelastbaarheid.
Een windsurfer met een Achillespeesprobleem, knieklacht of lage-rugproblematiek kan conditioneel uitstekend zijn terwijl een bepaalde mechanische belasting nog niet voldoende wordt verdragen.
Zone 2 kan conditie onderhouden.
Het vervangt geen lokale revalidatie.
⸻
De echte waarde van Zone 2 voor windsurfers
De sterkste reden om Zone 2 te gebruiken is uiteindelijk niet dat de hartslag precies tussen twee getallen blijft.
De waarde zit in het vergroten van duurzame fysieke reserve.
Meer oxidatieve capaciteit.
Meer capillair netwerk.
Betere metabole efficiëntie.
Grotere tolerantie voor trainingsvolume.
Mogelijk sneller herstel tussen herhaalde intensieve inspanningen.
En daardoor uiteindelijk:
meer kwalitatieve minuten op het water voordat vermoeidheid de prestatie begint te bepalen.
Voor een windsurfer is dat veel relevanter dan het maximaliseren van het aantal uren dat in een trainingsapp als “Zone 2” wordt geregistreerd.
⸻
Zinvol of hype?
Het antwoord is daarom:
Zone 2 is zinvol.
De hype eromheen is groter dan de fysiologische uniciteit ervan.
Zone 2 is geen mitochondriale geheime code.
High-intensity training kan eveneens zeer sterke mitochondriale en cardiovasculaire adaptaties veroorzaken. (PubMed)
Maar Zone 2 bezit één eigenschap die voor windsurfers bijzonder nuttig is:
je kunt er relatief veel aerobe adaptatie mee verzamelen tegen relatief lage neuromusculaire en mechanische kosten.
Dat maakt het uitstekend als fundering.
Niet als complete woning.
Voor wave moet daar explosieve kracht, excentrische capaciteit en complexe perceptie-actie bovenop.
Voor freestyle kracht, power, snelheid en honderden sportspecifieke oplossingen.
Voor slalom hoge aerobe capaciteit gecombineerd met kracht, snelheid en herhaalde acceleratie.
En voor alle drie geldt:
de beste conditionele training blijft uiteindelijk ondersteunend aan hetgeen waar het werkelijk om gaat: meer kwalitatieve tijd op het water.
Zone 2 maakt je niet tot een betere windsurfer omdat je langzaam kunt fietsen.
Het kan je een betere windsurfer helpen worden doordat je lichaam meer capaciteit heeft om opnieuw — en opnieuw — goed te kunnen windsurfen.
⸻
Literatuur
Bishop, D. J., Beck, B., Biddle, S. J. H., et al. (2025). Physical activity and exercise intensity terminology: A joint American College of Sports Medicine and Exercise and Sport Science Australia consensus statement. Medicine & Science in Sports & Exercise, 57, 2599–2613. (PubMed)
Fyfe, J. J., Bishop, D. J., & Stepto, N. K. (2014). Interference between concurrent resistance and endurance exercise: Molecular bases and the role of individual training variables. Sports Medicine, 44, 743–762. (PubMed)
Hawley, J. A. (2002). Adaptations of skeletal muscle to prolonged, intense endurance training. Clinical and Experimental Pharmacology and Physiology, 29, 218–222. (PubMed)
Oliveira, P. S., Boppre, G., & Fonseca, H. (2024). Comparison of polarized versus other types of endurance training intensity distribution on athletes’ endurance performance: A systematic review with meta-analysis. Sports Medicine, 54, 2071–2095. (PubMed)
Reed, J. L., & Pipe, A. L. (2014). The talk test: A useful tool for prescribing and monitoring exercise intensity. Current Opinion in Cardiology, 29, 475–480. (PubMed)
Storoschuk, K. L., Moran-MacDonald, A., Gibala, M. J., & Gurd, B. J. (2025). Much ado about Zone 2: A narrative review assessing the efficacy of Zone 2 training for improving mitochondrial capacity and cardiorespiratory fitness in the general population. Sports Medicine, 55, 1611–1624. (PubMed)
Wang, T., & Bo, S. (2025). Optimizing concurrent training programs: A review on factors that enhance muscle strength. Medicine. (PubMed)
Wilson, J. M., Marin, P. J., Rhea, M. R., Wilson, S. M. C., Loenneke, J. P., & Anderson, J. C. (2012). Concurrent training: A meta-analysis examining interference of aerobic and resistance exercises. Journal of Strength and Conditioning Research, 26, 2293–2307. (PubMed)
Woo, C.-C. (2023). Recreational windsurfing-related acute injuries: A narrative review. Part 1: Injury epidemiology and a proposal for standardized injury definitions. Journal of the Canadian Chiropractic Association, 67, 142–158. (PubMed Central (PMC))
Systematische review mitochondriën en capillarisatie: Effects of exercise training on mitochondrial and capillary growth in human skeletal muscle: A systematic review and meta-regression. De analyse omvatte honderden trainingsstudies en laat zien dat klassieke endurance-, HIT- en sprinttraining allemaal relevante mitochondriale adaptaties kunnen veroorzaken. (PubMed)
Windsurffysiologie: Physiological assessment of Olympic windsurfers. De beschikbare windsurfliteratuur beschrijft tijdens wedstrijdsituaties hoge aerobe en cardiovasculaire belasting, maar moet voorzichtig worden geëxtrapoleerd naar moderne wave-, freestyle- en slalomdisciplines. (PubMed)
